บทนำ | เตาเผามูลฝอยติดเชื้อในไทย | เตาเผารพ.สามพราน | ประสิทธิภาพและคุณภาพอากาศ | ข้อแตกต่าง


บทนำ

มูลฝอยติดเชื้อ หมายถึง มูลฝอยที่เป็นผลมาจากกระบวนการให้การรักษาพยาบาล การตรวจวินิจฉัย การให้ภูมิคุ้มกันโรค การศึกษาวิจัยที่ดำเนินการทั้งในมนุษย์และสัตว์ ซึ่งมีสาเหตุอันควรสงสัยว่ามี หรืออาจมีเชื้อโรค แบ่งได้ตามประเภทและลักษณะของมูลฝอยเป็น 2 ประเภท คือ

กรมควบคุมมลพิษ ได้ทำการศึกษาในปี พ.ศ. 2537 พบว่าในสถานพยาบาลจำนวนประมาณ 800 แห่ง มีจำนวนเตียงรวมกว่า 70,000 เตียง มีอัตราการเกิดมูลฝอยติดเชื้อเฉลี่ย 0.26-0.65 กิโลกรัมต่อเตียงต่อวัน และคาดว่าจะมีอัตราเพิ่มขึ้นปีละประมาณร้อยละ 5.5 อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2544 กรมควบคุมมลพิษได้รายงานสถานการณ์มูลฝอยติดเชื้อในประเทศไทย พบว่า มีมูลฝอยติดเชื้อเกิดขึ้นประมาณ 15,300 ตัน หรือไม่ต่ำกว่าวันละ 40 ตัน

นอกจากนั้น จากการสำรวจระดับการพัฒนาเทคโนโลยีด้านเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ ภายในประเทศพบว่า ยังมีการสิ้นเปลืองพลังงานในการเผาในปริมาณมาก รวมทั้งมลพิษในรูปของควันดำและกลิ่นเหม็น ทำให้เกิดการร้องเรียนจากประชาชนในบริเวณใกล้เคียง




เตาเผามูลฝอยติดเชื้อที่ใช้อยู่ในประเทศไทย

สรุปข้อมูลรายละเอียดของเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ ที่ใช้อยู่ในประเทศไทย ได้ดังนี้

ตารางที่ 1 สรุปข้อมูลรายละเอียดของเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ ที่ใช้อยู่ในประเทศไทย
เตาเผารพ. บางปะกงรพ. ราชวิถี กทม.ทบ. หาดใหญ่
ความสามารถในการเผา50 กก./ชม.300 กก./ชม.(2ชุด)1,000 กก./ชม.(2 ชุด)500 กก./ชม.
ประเทศผู้ผลิตไทยสวิสเซอร์แลนด์ออสเตรเลียสหรัฐอเมริกา
เทคโนโลยีเตาเผาExcess-airControlled -airExcess-airControlled -air
ระบบควบคุมมลพิษไม่มีมีมีมี
ระบบป้อนมูลฝอยอัตโนมัติไม่มีมีมีมี
งบประมาณก่อสร้าง(โดยประมาณ)0.45 ล้านบาท38 ล้านบาท70 ล้านบาท20 ล้านบาท
บุคลากรที่ใช้1 คน4 คน10 คน4 คน
ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน3 บาท / กก.7 บาท / กก.7 บาท / กก.8.8 บาท / กก.

ที่มา:กรมควบคุมมลพิษ, "รายงานหลัก โครงการวิจัยและพัฒนาเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ" กรุงเทพมหานคร: สถาบันพัฒนาเทคโนโลยีการควบคุมมลพิษ กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม, 2544

จะเห็นได้ว่า เตาเผาที่ผลิตจากต่างประเทศมีราคาค่าก่อสร้างและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงมาก ดังนั้น เพื่อให้ผู้ใช้ในประเทศได้มีเทคโนโลยีเตาเผาติดเชื้อที่ราคาถูก ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อมและประหยัด พลังงาน กรมควบคุมมลพิษ จึงมอบหมายให้ ศูนย์วิจัยการเผากากของเสีย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ พัฒนาเตาเผามูลฝอยติดเชื้อขึ้น โดยเลือก โรงพยาบาลสามพราน อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม เป็นโรงพยาบาลนำร่องในการติดตั้งเตาเผามูลฝอยติดเชื้อที่ได้พัฒนาขึ้นนี้ โดยได้ออกแบบเตาเผา มูลฝอยติดเชื้อให้มีคุณสมบัติดังนี้

  • เป็นเตาเผามูลฝอยติดเชื้อแบบควบคุมอากาศที่มีความสามารถในการเผาขยะติดเชื้อ 50 กก./ ชม.
  • ราคาในการก่อสร้างถูก
  • ใช้ผู้ปฏิบัติงานน้อย ไม่ยุ่งยาก
  • ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานต่ำ
  • มีการติดตั้งระบบป้อนมูลฝอยอัตโนมัติ
  • มีการติดตั้งระบบควบคุมมลพิษทางอากาศ


เตาเผามูลฝอยติดเชื้อ โรงพยาบาลสามพราน จังหวัดนครปฐม

เตาเผามูลฝอยติดเชื้อที่โรงพยาบาลสามพราน จังหวัด นครปฐม ได้ออกแบบให้สามารถทำลายมูลฝอยติดเชื้อได้ 50 กิโลกรัมต่อชั่วโมง ซึ่งเหมาะสำหรับโรงพยาบาลที่มีจำนวนเตียงคนไข้ไม่เกิน 120 เตียง ใช้พื้นที่ในการติดตั้งขนาด 10 x 12 ตารางเมตร โดยการออกแบบระบบเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ ได้คำนึงถึงการออกแบบระบบที่สามารถก่อสร้างได้ง่ายไม่ยุ่งยาก ประกอบด้วย

1. เตาเผามูลฝอย ใช้หลักการทำงานแบบ "ควบคุมอากาศ (Controlled-air incinerator)" ลักษณะทำงานกึ่งต่อเนื่อง ซึ่งสามารถบรรจุมูลฝอยติดเชื้อได้ครั้งละ 5-10 กิโลกรัม ทุกๆ 6-12 นาที มีประตูป้อนมูลฝอยเข้าเตาเผาและประตูสำหรับนำขี้เถ้าออกจากเตาเผาได้โดยสะดวก เตาเผาแบ่งออกเป็นสองห้องเผาไหม้คือ
1.1

ห้องเผาแรก ทำหน้าที่ติดไฟจากมูลฝอยที่ป้อนเข้าเตาเผา โดยใช้หัวเผาช่วย โดยควบคุมปริมาณ อากาศและรักษาอุณหภูมิในห้องเผาไหม้ให้อยู่ระหว่าง 700-800 °C

1.2

ห้องเผาไหม้ที่สอง ทำหน้าที่เผาไหม้ก๊าซที่เกิดจากการเผาไหม้ในห้องเผาแรกให้สมบูรณ์ โดยใช้หัวเผาที่สอง และควบคุมอุณหภูมิประมาณ 1,000 °C โดยใช้เวลาไม่ต่ำกว่า 1 วินาที ซึ่งเพียงพอสำหรับการเผาเชื้อโรคและสารพิษที่ปนเปื้อนมากับมูลฝอยติดเชื้อ

หัวเผาทั้งสองใช้ก๊าซหุงต้ม (LPG) เป็นเชื้อเพลิง มีขนาดกำลังความร้อน 200 กิโลวัตต์ อากาศที่ใช้ในการเผาไหม้ได้มาจากพัดลมอัดอากาศที่ติดตั้งด้านบนของห้องเผาไหม้ที่สอง โดยอากาศจะไหลออกจากถังพักผ่านท่อจ่ายให้กับห้องเผาไหม้แต่ละห้องและมีวาวล์ผีเสื้อจำนวน 4 ตัว ทำหน้าที่ปรับปริมาณอากาศที่จ่ายให้แต่ละห้องเผาไหม้ให้เป็นไปตามหลักการเผาไหม้แบบควบคุมอากาศ ทั้งนี้ในขณะทำการเผาไหม้ หากเปิดประตูป้อนมูลฝอยหรือประตูถ่ายขี้เถ้า ห้องเผาห้องแรกจะหยุดทำงานทันที

2.ระบบป้อนมูลฝอยอัตโนมัติ สามารถป้อนข้อมูลฝอยเข้าเตาเผาโดยที่ผู้ปฏิบัติงานไม่มีการสัมผัสกับมูลฝอยติดเชื้อโดยตรง ใช้ต้นกำลังจากไฮโดรลิกในการเปิดปิดประตูป้อนมูลฝอยและหัวดันมูลฝอยเข้าห้องเผาไหม้
3. ระบบควบคุมมลพิษทางอากาศ เป็นระบบแบบสัมผัสน้ำชนิด Packed-bed countercurrent wet scrubber และหอลดอุณหภูมิที่สามารถควบคุมมลพิษทางอากาศจากการเผาไหม้ได้อย่างมี ประสิทธิภาพและมีระบบบำบัดน้ำเสียเบื้องต้นก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบบำบัดน้ำเสียส่วนกลาง
4.ตู้แช่เก็บมูลฝอย สามารถเก็บมูลฝอยติดเชื้อได้ประมาณ 1 สัปดาห์ และควบคุมอุณหภูมิให้อยู่ในช่วง 0-10 °C


ผลทดสอบประสิทธิภาพเตาเผามูลฝอยติดเชื้อและการตรวจวัดคุณภาพอากาศ

การทดสอบประสิทธิภาพของระบบเตาเผามูลฝอยติดเชื้อภายหลังการติดตั้งที่โรงพยาบาลสามพราน จังหวัดนครปฐม ได้ดำเนินการตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543 จนถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2543 โดยทำการเผามูลฝอยติดเชื้อสัปดาห์ละ 1 ครั้ง พร้อมทั้งบันทึกข้อมูลอัตราการเผา อุณหภูมิห้องเผาไหม้ อัตราการสิ้นเปลืองเชื้อเพลิง รวมทั้งปริมาณการปล่อยก๊าซมลพิษ โดยได้ให้หน่วยงานภายนอกเข้าทำการตรวจวัดคุณภาพอากาศรวมทั้งสิ้น 12 ครั้ง โดยในจำนวนนี้เป็นการตรวจวัดค่า สารไดออกซิน 2 ครั้ง ซึ่งสามารถสรุปผลการทดสอบประสิทธิภาพและการตรวจสอบคุณภาพอากาศได้ ดังนี้

ตารางที่ 2 แสดงข้อมูลจากการทดสอบประสิทธิภาพเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ
ดัชนีหน่วยพิสัยค่าเฉลี่ยค่าที่ออกแบบ
อุณหภูมิเฉลี่ยห้องเผาไหม้ที่หนึ่ง°C634 - 776726.6700 - 800
อุณหภูมิเฉลี่ยห้องเผาไหม้ที่สอง°C897 - 963929.67900 - 1,000
อัตราการเผาไหม้กก. / ชม.49.08 - 60.4451.9950
อัตราการใช้เชื้อเพลิงลบ.ม. / กก.0.08 - 0.120.100.10
ปริมาณขี้เถ้า%5.09 - 8.316.656 - 7
ค่าใช้จ่ายในการเผามูลฝอยบาท / กก.2.20 - 3.212.552.50 - 3.00


ตารางที่ 3 แสดงข้อมูลการตรวจวัดคุณภาพอากาศ
ดัชนีหน่วยพิสัยค่าเฉลี่ยมาตรฐาน US.
(เตาเผาขนาดเล็ก)
ปริมาณฝุ่นละออง (TSP)mg /m316.76 - 136.2893.13115
ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO)ppm0.4 - 478.4440
ก๊าซไฮโดรเจนคลอไรด์ (HCl)ppm0.16 - 25.5411.64100
ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์(SO2)ppmND - 2.740.3655
ก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจนในรูป ของไนโตรเจนไดออกไซด์ (NO2)ppm1.45 - 88.2341.14250
ปริมาณไดออกซินและฟูแรนส์ng /m3ND - 8.94-125
ความทึบแสง (Opacity)%4.0 - 4.674.4210
ปริมาณสารปรอทในฝุ่นละออง (Hg)mg /m3<0.001 - 0.0020.00120.55
ปริมาณแคดเมียมในฝุ่นละออง (Cd)mg /m30.001 - 0.0120.00520.16
ปริมาณสารตะกั่วในฝุ่นละออง(Pb)mg /m30.026 - 0.0580.03781.2

หมายเหตุ:อ้างอิงที่สภาวะ 200C 1 บรรยากาศ และออกซิเจนส่วนเกิน 7%


ตารางที่ 4 คุณภาพน้ำก่อนปล่อยสู่ระบบบำบัดน้ำเสียส่วนกลาง
ดัชนีหน่วยปริมาณวิธีวิเคราะห์
4-May14-Sep3-Oct
BOD5mg/L1.81.21.4Azide Modification Method
Chloridemg/L32.7848.5251.37Argenyometric Method
CODmg/L11.1022.649.2Dichromate Open Reflux Method
pH at 25.0-8.147.937.49pH meter
Dissolve Solidsmg/L387528422Dried at 103 - 105 °C
Suspended Solidsmg/L2NDNDDried at 103 - 105 °C
Sulfatemg/L as SO422.2428.6635.57Turbidimetric method

สรุปผลการทดสอบประสิทธิภาพเตาเผามูลฝอยติดเชื้อและการตรวจวัดคุณภาพอากาศ

จากการทดสอบประสิทธิภาพของเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ พบว่า ระบบเตาเผาที่ออกแบบไว้ ให้ผลการทดสอบเป็นไปตามเกณฑ์การออกแบบที่กำหนด และมีค่ามลพิษทั้งมลพิษทางอากาศ มลพิษทางน้ำ และมลพิษในเถ้า มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ซึ่งสามารถกล่าวโดยสรุปได้ว่า ระบบเตาเผามูลฝอยติดเชื้อที่ออกแบบนี้สามารถนำไปใช้ก่อสร้างเพื่อปฏิบัติงานเผาทำลายมูลฝอยติดเชื้อจากสถานพยาบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ และไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม




เปรียบเทียบข้อแตกต่างระหว่างเตาเผาที่พัฒนาขึ้นกับเตาเผาอื่น

เมื่อทำการเปรียบเทียบข้อแตกต่างระหว่างเตาเผาแบบเดิมกับเตาเผาแบบใหม่ที่ได้พัฒนาขึ้น สามารถสรุปได้ดังนี้

ตารางที่ 5 เปรียบเทียบข้อแตกต่างระหว่างเตาเผาแต่ละแบบ
ข้อเปรียบเทียบเตาเผาแบบเดิมเตาเผาจากต่างประเทศเตาเผาแบบใหม่
1. ส่วนประกอบของระบบ- เตาเผา- เตาเผา
- เครื่องป้อนมูลฝอย
- ระบบควบคุมมลพิษอากาศ
- เตาเผา
- เครื่องป้อนมูลฝอย
- ระบบควบคุมมลพิษอากาศ
- ตู้แช่มูลฝอย
2. หลักการทำงานของเตาเผาexcess aircontrolled-aircontrolled-air
3. หลักการทำงานของระบบควบคุมมลพิษอากาศไม่มีPacked-bed wet scrubberPacked-bed wet scrubber
4. ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน (ต่อกิโลกรัมมูลฝอยที่เผา)5 บาท8 ถึง 10 บาท2.5 บาท
5. ค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง500,000 บาท5,000,000 บาท1,000,000 บาท
6. มลพิษอากาศเท่ากับหรือเกินค่ามาตรฐาน US.-ไม่เกินมาตรฐาน US.
7. จำนวนผู้ปฏิบัติงาน1 คนไม่ต่ำกว่า 2 คน1 คน

จากตารางจะเห็นได้ว่าเตาเผามูลฝอยติดเชื้อที่ผลิตขึ้นใหม่นั้น ผลการตรวจวัดคุณภาพมลพิษอากาศผ่านเกณฑ์มาตรฐานของต่างประเทศ และนอกจากนี้ในส่วนของค่าใช้จ่ายในการปฏิบัติงานยังต่ำกว่าเตาเผามูลฝอยติดเชื้ออื่นๆ ที่มีใช้อยู่ในประเทศไทย ทำให้สามารถลดต้นทุนในการนำเข้าระบบเตาเผามูลฝอยติดเชื้อแบบเดียวกันจากต่างประเทศได้ถึงประมาณร้อยละ 50 และหากมีการใช้เตาเผามูลฝอยติดเชื้อแบบใหม่นี้แพร่หลายขึ้น จะทำให้ลดปัญหามลพิษต่างๆ ที่เกิดขึ้น ลดข้อร้องเรียนเรื่องควันดำและกลิ่นเหม็นที่เกิดจากการเผามูลฝอยติดเชื้อ และลดปริมาณการใช้พลังงานที่ใช้กับการเผามูลฝอยติดเชื้อในเตาเผาแบบเก่า โดยจะสามารถประหยัดการใช้ก๊าซแอลพีจีปีละ 122,270 กิโลกรัม เมื่อเทียบกับเตาเผาแบบเก่าซึ่งมีระบบแบบเดียวกัน (เมื่อคิดว่ามีการใช้เตาเผาแบบใหม่แทนแบบเก่าจำนวน 10 ตัวต่อปี)

สงวนลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2544 ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 กรมควบคุมมลพิษ
Copyright 2001 Department of Pollution Control Department. All rights reserved.




ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ฝ่ายคุณภาพสิ่งแวดล้อมและห้องปฏิบัติการ
E:mail : ptech(at)pcd(dot)go(dot)th
โทร 0 2298 2558 หรือ 0 2298 2553



กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม