การบริหารจัดการและพัฒนาลุ่มน้ำบางปะกงแบบบูรณาการ


ความเป็นมา
ข้อมูลพื้นฐาน
การดำเนินการแก้ไขปัญหา
ความก้าวหน้าในการดำเนินงานของกรมควบคุมมลพิษ
   



ความเป็นมา

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีนโยบายที่จะฟื้นฟูพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกงเพื่อนำร่องในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยหลักการบริหารจัดการน้ำแบบผสมผสาน เพื่อให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกงได้รับการดูแลและใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนต่อไป



ข้อมูลพื้นฐาน

1. สภาพลุ่มน้ำบางปะกง

1.1 สภาพภูมิประเทศ


พื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง ปราจีนบุรี ตั้งอยู่ทางภาคตะวันออกของประเทศไทย โดยครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือ นครนายก ฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี ทางตอนเหนือของลุ่มน้ำเป็นแนวเทือกเขาที่แบ่งเส้นเขตจังหวัดนครราชนีมา และเขตจังหวัดนครนายก รวมถึงเขตจังหวัดปราจีนบุรี ทางตอนใต้ของลุ่มน้ำ มีเทือกเขาที่เป็นต้นกำเนิดของลำน้ำสาขาของแม่น้ำบางปะกง พื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 22,456 ตร.กม. ซึ่งคิดเป็นประมาณร้อยละ 4 ของพื้นที่ประเทศ

1.2 ลักษณะของลุ่มน้ำ


ประกอบด้วย 2 ลุ่มน้ำหลัก (ตามขอบเขตของลุ่มน้ำจริง) คือ ลุ่มน้ำหลักปราจีนบุรี และลุ่มน้ำหลักบางปะกง ลักษณะลำน้ำธรรมชาติสายสำคัญในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง – ปราจีนบุรี ส่วนใหญ่มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาใหญ่ทางตอนบนของลุ่มน้ำ และภูเขาต่างๆ ทางตอนล่างของลุ่มน้ำ แม่น้ำสายสำคัญของลุ่มน้ำ ประกอบด้วย แม่น้ำปราจีนบุรี และแม่น้ำบางปะกง


2. ปัญหาสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง

2. 1 การใช้ที่ดิน

การใช้ที่ดินส่วนใหญ่ของลุ่มน้ำเป็นพื้นที่การเกษตร ร้อยละ 62 รองลงไปเป็นพื้นที่ป่า และส่วนป่า ร้อยละ 29 โดยภาพรวมการใช้ที่ดินเพื่อการเกษตรเต็มพื้นที่ พื้นที่ป่าไม้ที่เหลืออยู่เป็นพื้นที่ในเขตพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

2. 2 การขาดแคลนน้ำ

การขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตร เพื่อการอุปโภคบริโภค และอุตสาหกรรมเกิดขึ้นในฤดูแล้ง ส่วนใหญ่ในพื้นที่ตอนกลางและตอนล่างลุ่มน้ำ เนื่องจากมีความต้องการทำการเกษตร และความต้องการน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคสำหรับชุมชนขนาดใหญ่และเขตอุตสาหกรรม

2. 3 การรุกตัวของน้ำเค็ม

การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อจัดสรรน้ำควบคุมน้ำเค็มยังมีปริมาณไม่เพียงพอ

2. 4 การเกิดอุทกภัย

สภาพอุทกภัยน้ำป่าไหลหลากที่ราบเชิงเขามีความเสี่ยงสูงบริเวณจังหวัดปราจีนบุรี และนครนายก สภาพน้ำล้นตลิ่งระดับรุนแรงเกิดขึ้นบริเวณตอนกลางตั้งแต่ตอนล่างของจังหวัดปราจีนบุรีถึงจังหวัดฉะเชิงเทรา

2. 5 ระบบสาธารณูปโภคไม่เพียงพอ

ระบบประปาหมู่บ้านมีปัญหาจากการขาดแหล่งน้ำที่มีคุณภาพ และปริมาณที่เพียงพอต่อความต้องการ

2. 6 ปัญหาคุณภาพน้ำ

น้ำเสียจากการเกษตร ได้แก่ การเลี้ยงสุกร การเลี้ยงสัตว์น้ำ น้ำเสียอุตสาหกรรมที่อยู่นอกเขตนิคมอุตสาหกรรม

2.7 ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศ

มีสภาพป่าต้นน้ำลดลง เนื่องจากการทำการเกษตร ประเภทพืชไร่ บริเวณที่ลาดเชิงเขา รวมถึงการใช้ทรัพยากรเกินศักยภาพทั้งด้านปริมาณของทรัพยากร และความสามารถในการรองรับมลภาวะ



การดำเนินการแก้ไขปัญหา

กรมควบคุมมลพิษ ได้จัดทำแผนงาน/กิจกรรมการควบคุม และป้องกันมลพิษในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง โดยใช้งบประมาณปี 2550 ประกอบด้วยแผนงาน/กิจกรรม 13 โครงการ วงเงินรวม 20.725 ล้านบาท ประกอบด้วย

1. การจัดการน้ำเสียฟาร์มสุกร
2. การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสะอาดในโรงงานอุตสาหกรรมและอุตสาหกรรมชุมชน
3. การเสริมสร้างศักยภาพการจัดการน้ำทิ้งจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
4. การจัดการน้ำเสียชุมชน
5. การแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำเชิงพื้นที่ กรณีคลองสารภี
6. การแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำเชิงพื้นที่ กรณีบึงพระอาจารย์
7. การจัดทำฐานข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษและการคาดการณ์สถานการณ์คุณภาพน้ำ
8. การจัดทำระบบเตือนภัยวิกฤตคุณภาพน้ำในแม่น้ำบางปะกง แม่น้ำนครนายก และแม่น้ำปราจีนบุรี
9. การติดตามตรวจสอบการระบายมลพิษทางอากาศอย่างต่อเนื่องจากปล่องระบายอากาศเสียอุตสาหกรรม (Continuous Emission Monitoring System ; CEMs)
10. การส่งเสริมและสนับสนุนการดำเนินงานของกลุ่มผู้ประกอบอาชีพรับซื้อของเก่า
11. การเสริมสร้างประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการของเสียอันตรายจากชุมชน
12. การสำรวจและประเมินผลประสิทธิภาพสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง
13. การติดตามตรวจสอบการระบายมลพิษจากแหล่งกำเนิด

ความก้าวหน้าในการดำเนินงานของกรมควบคุมมลพิษ

1. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2550 Download : 71 KB ]

2. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2550 Download : 71 KB ]

3. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2550 Download : 86 KB ]

4. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2550 Download : 94 KB ]

5. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2550 Download : 93 KB ]

6. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2550 Download : 99 KB ]

7. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 Download : 85 KB ]

8. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 3 ธันวาคม 2550 Download : 128 KB ]

9. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 27 ธันวาคม 2550 Download : 113 KB ]

10. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2551 Download : 117 KB ]

11. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสภาพวันที่ 3 มีนาคม 2551 Download : 118 KB ]

12. การดำเนินงานโครงการบริหารจัดการลุ่มน้ำบางปะกง ปีงบประมาณ พ.ศ. 2550 รายงานสถานภาพวันที่ 3 เมษายน 2551 Download : 118 KB ]


ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ฝ่ายคุณภาพสิ่งแวดล้อมและห้องปฏิบัติการ
กรมควบคุมมลพิษ
โทรศัพท์ 0 2298 2555 โทรสาร 0 2298 2552
E-mail : ptech(at)pcd(dot)go(dot)th




กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม