โครงการนักรบสิ่งแวดล้อม




โครงการ "นักรบสิ่งแวดล้อม"
(โครงการความร่วมมือระหว่างกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกับสถาบันการศึกษา
ในการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสำรวจแหล่งกำเนิดมลพิษ)

  • คู่มือปฏิบัติการนักรบสิ่งแวดล้อม
        [ Download : 1.3 MB ]


  • หลักการและเหตุผล
    วัตถุประสงค์, ผลที่คาดว่าจะได้รับ
    กลุ่มเป้าหมาย, พื้นที่ดำเนินการ
    ขั้นตอนการดำเนินโครงการ
    การเตรียมความพร้อมให้กับนิสิตนักศึกษา
    พิธีเปิดตัวโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม
    รายชื่อสถาบันการศึกษาที่เข้าร่วม โครงการนักรบสิ่งแวดล้อม
      ผลการประกวดคำขวัญโครงการนักรบสิ่งเเวดล้อม
      ความก้าวหน้าโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม ณ วันที่ 29 มีนาคม 2549


    1. หลักการและเหตุผล

    จากผลการติดตามตรวจสอบสถานการณ์มลพิษของประเทศไทยได้สะท้อนให้เห็นถึงสภาพปัญหาและความเสียหายหรือความ เสื่อมโทรมที่เกิดขึ้นต่อสิ่งแวดล้อมทั้งคุณภาพแหล่งน้ำและคุณภาพอากาศในพื้นที่ ต่าง ๆ ทั่วประเทศ ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากการประกอบกิจกรรมในชุมชนเมือง ภาคอุตสาหกรรมและภาคเกษตรกรรม แม้ว่าที่ผ่านมาจะมีการดำเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมโดยหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมาโดยตลอดแต่ก็ยังไม่เพียงพอ ทั้งนี้ การดำเนินงานแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมต้องอาศัยความร่วมมืออย่างสร้างสรรค์จากทุกฝ่ายในการผลักดันให้ระบบการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมมีประสิทธิภาพ มากยิ่งขึ้น

    กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (นายยงยุทธ ติยะไพรัช) จึงมีแนวคิดที่จะดำเนินโครงการ “นักรบสิ่งแวดล้อม” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมโดยกระบวนการการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของนิสิต นักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ ในการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมและมลพิษจากแหล่งกำเนิด ซึ่งระยะแรกจะดำเนินการกับแหล่งกำเนิดประเภทโรงงานอุตสาหกรรมก่อนในทุกจังหวัดทั่วประเทศและจะขยายผลไปยังแหล่งกำเนิดอื่น เช่น อาคาร สถานประกอบการ ฟาร์มสุกร เป็นต้น

    การดำเนินงานโครงการนี้จะเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพภายใต้กระบวนการการมีส่วนร่วม โดยข้อมูลการสำรวจที่ได้จะนำไปใช้ในการแก้ไขปัญหาเชิงสร้างสรรค์กับโรงงานอุตสาหกรรมหรือผู้ประกอบการในลำดับต่อไป ซึ่งคาดว่าผู้ประกอบการจะให้ความร่วมมือในการบำบัดและกำจัดมลพิษของตนเอง นิสิต นักศึกษามีความรู้ ทักษะและประสบการณ์ในการปฏิบัติงานจริง ตลอดจนเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกด้านการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมให้กับเยาวชนของประเทศและเป็นการกระตุ้นให้ผู้ประกอบการเพิ่มความ ตระหนักและใส่ใจในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้นเช่นกัน

     
     
     

    2. วัตถุประสงค์

    วัตถุประสงค์

    3. ผลที่คาดว่าจะได้รับ

    ผลที่คาดว่าจะได้รับ

    4. กลุ่มเป้าหมาย

    การดำเนินงานโครงการจะเริ่มจากแหล่งกำเนิดประเภทโรงงานอุตสาหกรรม ครอบคลุมโรงงานอุตสาหกรรมทุกประเภทจำพวกที่ 1 จำพวกที่ 2 และจำพวกที่ 3 ซึ่งคาดว่าจะมีจำนวนโรงงานทั้งหมดประมาณ 120,000 แห่ง

    5. พื้นที่ดำเนินการ

    กรมควบคุมมลพิษรับผิดชอบดำเนินงานในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล


     พื้นที่ดำเนินการ


    สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาครับผิดชอบในพื้นที่ 70 จังหวัด


     สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค


    พื้นที่ดูแลของสำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค


     สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค

    6. ขั้นตอนการดำเนินโครงการ

    • สำรวจข้อมูลโรงงานและเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจวัดมลพิษทางน้ำและมลพิษทางอากาศ ครั้งที่ 1
    • นำผลการตรวจวัดมลพิษทางน้ำและมลพิษทางอากาศไปใช้ในการกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมร่วมกับผู้ประกอบการโรงงาน
    • เสริมสร้างศักยภาพการจัดการสิ่งแวดล้อมด้านน้ำเสียและอากาศให้กับโรงงานที่มีผล การตรวจวัดเกินค่ามาตรฐานที่กำหนด
    • ดำเนินการตรวจซ้ำโดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม
      • กลุ่มที่ 1 – โรงงานที่มีผลการตรวจวัดผ่านเกณฑ์มาตรฐานให้ตรวจซ้ำทุก 6 เดือน
        กลุ่มที่ 2 – โรงงานที่มีผลการตรวจวัดไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานซึ่งมีการเข้าไปเสริมสร้างศักยภาพการจัดการสิ่งแวดล้อมให้ตรวจซ้ำทุก 3 เดือน

    6.1 ขั้นตอนการทำงานของนักศึกษา

    • บันทึกพิกัดที่ตั้งโรงงานด้วยเครื่อง GPS บริเวณด้านหน้าโรงงาน
    • ถ่ายรูปบริเวณด้านหน้าโรงงานและบริเวณจุดเก็บตัวอย่าง
    • จดรหัสและบันทึกข้อมูลใน “แบบสำรวจสิ่งแวดล้อมโรงงาน”
    "การใช้เครื่องมือ GPS ของนักศึกษา"
    คู่มือแบบสำรวจสิ่งแวดล้อมโรงงาน
    "การบันทึกข้อมูล"
    • “เก็บตัวอย่างน้ำทิ้ง” ของโรงงานอุตสาหกรรมตามวิธีการและพารามิเตอร์ที่กำหนด
    "ภาพแสดงขวดเก็บตัวอย่าง การจดรหัส และรายละเอียดบนฉลากข้างขวดเก็บตัวอย่าง"
    • ตรวจวัดความทึบแสงของเขม่าควันจากปล่องของโรงงานอุตสาหกรรมที่มีหม้อไอน้ำ และโรงสีข้าวด้วยแผนภูมิเขม่าควันของ “ริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)” ที่กรมควบคุมมลพิษจัดทำขึ้นตามวิธีการที่กำหนด
    "แผ่นริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)"
    "ภาพแสดงการใช้แผ่นริงเกิลมานน์ (Ringelmann Chart)"
    • เก็บน้ำตัวอย่างใส่ขวดและรักษาสภาพตัวอย่าง
    • ส่งตัวอย่างไปห้องปฏิบัติการ
    • ตรวจสอบความถูกต้อง ครบถ้วนของแบบสำรวจหลังจากสิ้นสุดการปฏิบัติงานในแต่ละวัน

    7. การเตรียมความพร้อมให้กับนิสิตนักศึกษา

    • จัดให้มีการปฐมนิเทศนิสิต นักศึกษาเพื่อให้ทราบถึงขั้นตอนและวิธีการในการสำรวจข้อมูลโรงงานอุตสาหกรรม การเก็บตัวอย่างน้ำทิ้งและหรือการตรวจวัดความทึบแสงของเขม่าควัน
    “งานปฐมนิเทศนักศึกษา โครงการนักรบสิ่งแวดล้อม”


    • จัดทำ “คู่มือปฏิบัติการ นักรบสิ่งแวดล้อม” เพื่อแจกจ่ายให้กับนิสิต นักศึกษา
    “เสื้อ และ หมวกที่ใช้ในโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม”
    “ภาพบรรยายกาศการทำงานของนักศึกษาในโรงงานที่เข้าสำรวจ”

    8. การเปิดตัวโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม



    ภาพแสดงพิธีเปิดงาน "โครงการนับรบสิ่งแวดล้อม" เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2548
    ณ บริเวณใต้สะพานพระราม 8 (ฝั่งธนบุรี)

    9. รายชื่อสถาบันการศึกษาที่เข้าร่วม โครงการนักรบสิ่งแวดล้อม

      กรุงเทพฯ และปริมณฑล
      1. มหาวิทยาลัยมหิดล
      2. มหาวิทยาลัยศิลปากร
      3. มหาวิทยาลัยรามคำแหง
      4. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน
      5. มหาวิทยาลัยสยาม
      6. มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
      7. มหาวิทยาลัยรังสิต
      8. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา
      9. มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม
      10. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
      11. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
      12. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม
      13. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
      14. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลกรุงเทพ
      15. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร
      16. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
      17. สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
      18. วิทยาลัยพาณิชยการอินทราชัย
      19. วิทยาลัยเทคนิคสมุทรปราการ
      20. วิทยาลัยเทคนิคดุสิต
      21.วิทยาลัยเทคนิคดอนเมือง
      22. วิทยาลัยเทคนิคธัญบุรี
      23. วิทยาลัยเทคนิคปทุมธานี
      ส่วนภูมิภาค
      ภาคกลาง 5 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ศูนย์องครักษ์
      2. มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์
      3. มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
      4. มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์
      5. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

      ภาคตะวันออก 1 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยบูรพา

      ภาคตะวันตก 4 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต
      2. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี
      3. มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง
      4. มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี

      ภาคเหนือ 15 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
      2. มหาวิทยาลัยแม่โจ้
      3. มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
      4. มหาวิทยาลัยนเรศวร
      5. มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตพะเยา
      6. มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ วิทยาเขตเชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน
      7. มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย
      8. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตน่าน
      9. มหาวิทยาลัยราชภัฎแม่ฮ่องสอน
      10. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาวิทยาเขตลำปาง
      11. มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม วิทยาเขตพิษณุโลก
      12. มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม
      13. มหาวิทยาลัยราชภัฎอุตรดิตถ์
      14. มหาวิทยาลัยราชภัฎกำแพงเพชร
      15. มหาวิทยาลัยราชภัฎนครสวรรค์

      ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 22 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติสกลนคร
      2. มหาวิทยาลัยขอนแก่น
      3. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
      4. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
      5. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
      6. มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
      7. มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย
      8. มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
      9. มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธ์
      10. มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ
      11. มหาวิทยาลัยราชภัฎนครราชสีมา
      12. มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
      13. มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
      14. มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ
      15. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
      16. มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด
      17. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตกาฬสินธุ์
      18. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
      19. วิทยาลัยเทคนิคยโสธร
      20. วิทยาลัยเทคนิคอำนาจเจริญ
      21. วิทยาลัยการอาชีพนวมินทราชินีมุกดาหาร
      22. สถาบันเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาเขตสุรินทร์

      ภาคใต้ 12 สถาบัน
      1. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เขตการศึกษาสุราษฎร์ธานี
      2. มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
      3. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต
      4. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
      5. มหาวิทยาลัยทักษิณ
      6. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
      7. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
      8. มหาวิทยาลัยทักษิณ
      9. มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา
      10. มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา
      11. มหาวิทยาลัยราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตภาคใต้
      12. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชั วิทยาเขตภาคใต้

    หมายเหตุ : รายชื่อสถาบันการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเพิ่ม จะเพิ่มเติมภายหลัง

    10. ผลการประกวดคำขวัญโครงการนักรบสิ่งเเวดล้อม

    รางวัลชนะเลิศระดับประเทศ

    คำขวัญ รวมพลังวัยใส ใส่ใจสิ่งเเวดล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวสุนันทา โชติธรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยี ราชมงคลศรีวิชัย วิทยาเขตภาคใต้
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 16 สงขลา
       
    รางวัลชมเชย
    คำขวัญ นักรบ สิ่งเเวดล้อม ถนอม อนามัย ร่วมมือ ประสานใจ ทั่วเมืองไทย สะอาดตา
    ผู้ส่ง นายญาณสิทธิ์ เมธาธนานนท์ วิทยาลัยเทคนิค
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ.1 เชียงใหม่
       
    คำขวัญ บูรณาการความคิด ปลูกจิตสำนึกรักษ์ พิทักษ์สิ่งแวดล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวประทุมพร ดวงแก้ว มหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตสารสนเทศพะเยา
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 2 ลำปาง
       
    คำขวัญ ร่วมมือ ร่วมใจ พิทักษ์ภัยสิ่งเเวดล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวพจน์ระวี ยาวขันแก้ว มหาวิทยาลัยราชภัฎ พิบูลสงคราม
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 3 พิษณุโลก
       
    คำขวัญ ให้งานเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ให้ชีวิตเพียง รู้จักรักการงาน
    ผู้ส่ง นางสาววิไล รุททองจันทร์
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 4 นครสวรรค์
       
    คำขวัญ รวมพลังหยุดยั้งมลพิษ รวมความคิดพิชิตทุกรูป แบบ
    ผู้ส่ง นายเจน ไวทยาวรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฎจันทรเกษม วิทยาเขตนครปฐม
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 5 นครปฐม
       
    คำขวัญ รบกับมลพิษ คืนชีวิตให้ธรรมชาติ
    ผู้ส่ง นางสาวพัชรีพร โสดาธาตุ มหาวิทยาลัยราชภัฎ สุรินทร์
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 11 นครราชสีมา
       
    คำขวัญ แก้ปัญหาด้วยความคิด กำจัดมลพิษด้วยสามัคคี
    ผู้ส่ง นายมานพ ชานิคม วิทยาลัยเทคนิคยโสธร
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 12 อุบลราชธานี
       
    คำขวัญ เยาวชนคนรุ่นใหม่ ร่วมใส่ใจอนุรักษ์สิ่งแวด ล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวพิสมัย ทองคงเหย้า
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 14 สุราษฎร์ธานี
       
    คำขวัญ หนึ่งมือร่วมสร้าง ร้อยร่างสร้างฝัน สร้าง สรรค์เพื่อสิ่งแวดล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวลัดดา ผลาการ มหาวิทยาลัยราชภัฎภูเก็ต
    หน่วยงานรับผิดชอบ สสภ. 15 ภูเก็ต
       
    คำขวัญ ปฏิบัติงานโปร่งใส เที่ยงตรงฉับไว ห่วงใยสิ่ง แวดล้อม
    ผู้ส่ง นางสาวสุดาลักษณ์ บัวล่า มหาวิทยาลัยราชภัฎสวน ดุสิต
    หน่วยงานรับผิดชอบ คพ. ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล

    หมายเหตุ สสภ. 6, สสภ. 7, สสภ. 8, สสภ. 9, สสภ.10 และ สสภ. 13
    ไม่คัดเลือกส่งเข้าประกวด
       

    11. ความก้าวหน้าโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม

    จากการดำเนินงานที่ผ่านมา ได้รับความร่วมมืออย่างดีจากหน่วยงานภาครัฐ และสถาบันการศึกษาต่างๆที่เข้าร่วมโครงการนักรบสิ่งแวดล้อม ผลสรุปความก้าวหน้าการดำเนินงานโครงการโดยเฉพาะงานสำรวจและตรวจวัดมลพิษทางน้ำและอากาศจากโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งจากการดำเนินการในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลได้ประสบผลสำเร็จไปเมื่อต้นปีที่ผ่านมา โครงการนักรบสิ่งแวดล้อมยังได้ดำเนินการในส่วนภูมิภาคด้วย โดยกรมควบคุมมลพิษร่วมกับสำนักงาน
    สิ่งแวดล้อม ทั้ง 16 ภาค สถาบันการศึกษา 60 สถาบัน ทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายการสำรวจโรงงาน 14,713 แห่ง

    ดำเนินการสำเร็จไปแล้ว 12,054 แห่ง การดำเนินการดังกล่าวมี

      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 1 จังหวัดเชียงใหม่
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 3 จังหวัดพิษณุโลก
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 5 จังหวัดนครปฐม
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 8 จังหวัดราชบุรี
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 9 จังหวัดอุดรธานี
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 12 จังหวัดอุบลราชธานี และ
      • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาค 14 จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้ดำเนินการเสร็จสิ้นปิดโครงการแล้ว

    และที่เหลืออีก 9 ภาคดำเนินการใกล้แล้วเสร็จเช่นกัน


    จากการสำรวจเก็บข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมคุณภาพน้ำและอากาศ จะทำให้กรมควบคุมมลพิษมีฐานข้อมูลของโรงงานต่างๆ และผลวิเคราะห์ที่ได้จากการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมจะนำไปใช้ในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมร่วมกับผู้ประกอบการ ซึ่งกรมควบคุมมลพิษมีแผนงานในการสนับสนุน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพ การจัดการสิ่งแวดล้อมกับโรงงานที่มีคุณภาพสิ่งแวดล้อมเกินมาตรฐานที่กำหนดต่อไป


    ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
    สำนักจัดการคุณภาพน้ำ
    โทรศัพท์ 0 2298 2257 โทรสาร 0 2298 2202
    E-mail : kanchalee(dot)n(at)pcd(dot)go(dot)th




    กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม